Zjawisko Flar

IrydiumNajjaśniejszym zjawiskiem na niebie wywołanym, za pośrednictwem sztucznych satelitów, są tak zwane flary Iridium. 

Iridium to system 66 sztucznych satelitów telekomunikacyjnych rozmieszczonych na orbicie okołoziemskiej 485 mil nad Ziemią. System ten pierwotnie miał posiadać 77 satelitów, a ponieważ pierwiastek chemiczny iryd ma liczbę atomową 77 stąd nazwa tego systemu. Iridium umożliwia komunikację głosową oraz przesyłanie danych na całym świecie za pomocą urządzeń przenośnych.

Za funkcjonowanie sieci odpowiedzialne są satelity. Każda z nich może komunikować się z dwoma sąsiadującymi satelitami na swojej orbicie oraz z dwoma najbliższymi z orbit sąsiednich. Wszystkie wyposażone są w 48 anten, obejmujących na Ziemi komórki o średnicy 700 km. Pozwala to na całkowite wyeliminowanie naziemnych przekaźników w przypadku połączeń pomiędzy dwoma telefonami Iridium. Stacje naziemne są wykorzystywane tylko wówczas, gdy chcemy nawiązać połączenie między telefonami satelitarnym a stacjonarnym lub komórkowym.

Iridium rozpoczęło swoje działanie 1 listopada 1998 roku, a bankructwo przedsięwzięcia ogłoszono 13 sierpnia 1999. Przyczyn niepowodzenia tego systemu upatrywano w wysokich kosztach i niewygodzie użytkowania oraz w silnej konkurencji ze strony usług roamingowych operatorów GSM. Także nie bez wpływu były błędy w zarządzaniu firmą.

Satelity systemu Iridium pozostały jednak na orbicie i w 2001 roku firma prywatnych inwestorów pod nazwą Iridium Satellite LLC wznowiła działanie systemu.

Dziś do najważniejszych klientów Iridium Satelite LLC należy amerykański Departament Obrony, który płaci za bezprzewodową komunikację 20 tys. pracowników. Nowy operator oferuje usługi telefonii satelitarnej również indywidualnym klientom. Oprócz transmisji głosu, firma świadczy także usługi dostępu do Internetu praktycznie z dowolnego miejsca na ziemi.  

Satelity te, nie są widoczne gołym okiem poniważ ich jasność wynosi 6mag. Zdarzają się jednak sytuacje, kiedy to promienie słoneczne odbijając się od anteny głównej satelity, trafiają dokładnie w obszar, na którym się znajdujemy. Antena składa się z trzech aluminiowych powierzchni o wymiarach: 188 cm szerokości x 86 cm długości x 4 cm grubości, pokrytych dodatkowo teflonem wzbogaconym w srebro. Anteny te rozmieszczone sąIrydium refleks względem siebie co 120 stopni wokół korpusu satelity i jednocześnie odchylone od niego o 40 stopni. Taki refleks świetlny, może osiągnąć jasność nawet do -9mag i trwać od 5 do 20 sekund. Dla porównania, Wenus obserwowana przy jej maksymalnej jasności ma -4.9 magnitude, wynika z tego, że flara Irydium może być do 30 razy jaśniejsza od Wenus, a trzeba dodać, że jest ona trzecim co do jasności obiektem po Słońcu -26 mag oraz Księżycu -13 mag. Warto zauważyć, że im mniejsza wartość magnitude, tym jaśniejszy obiekt oraz że różnica 5 jednostek to 100 krotna różnica jasności.

Praktycznie każdej nocy przy bezchmurnym niebie można zobaczyć Flaraflarę, jednak nie wszystkie z nich są widoczne o dogodnej porze. Większość z nich pojawia się w późnych godzinach nocnych i nie zawsze mają atrakcyjną jasność. Dużo trudniej, jest zobaczyć flary Iridium występujące w czasie dnia, jednak gdy się to uda można dostrzec wtedy wielkość kosmicznego "zajączka".

Najważniejszym elementem obserwacji flar jest pogodne niebo, oczywiście cienka warstewka chmur przez którą widać najjaśniejsze flary nie jest aż takim problemem a czasami może być to nawet bardziej emocjonujące. W obserwacji flar tych najjaśniejszych, wpływ Księżyca i jego faz jest znikomy. Przy obserwacji słabszych flar 0mag, pełnia Księżyca może przesłaniać ich blask. 

Równie ważnym elementem w obserwacji flar Iridium jest posiadanie bardzo dokładnego zegarka. Ważne jest to ze względu na charakter pojawiania się flar - błysk trwa max. 15 sekund a najczęściej około 5. Programy komputerowe obliczają czas pojawiania się błysku z dokładnością sekundową. Ustawienie zegarka z taką dokładnością najlepiej jest zrobić zgodnie z "Sygnałem czasu" nadawanym przez Program Pierwszy Polskiego Radia przed godziną 12.00. Najlepiej jest "zatrzymać" zegarek dwie-trzy minuty wcześniej i ustawić go co do sekundy na godzinę 12.00. Następnie należy czekać aż redaktor wypowie słowa: "szósty wydłużony sygnał oznacza godzinę 12.00". Wówczas odliczamy sygnały i przy szóstym "puszczamy" zegarek - jest on już ustawiony. W zależności od klasy zegarka może on utrzymywać punktualność przez różny okres, należy więc po pewnym czasie sprawdzić jego punktualność, a wtedy ustawić go ponownie lub pamiętać o ile sekund spieszy się, bądź też późni. 

Co zabrać na seans obserwacyjny? Potrzebne będą przynajmniej 4 rzeczy. Notatki z dokładnymi namiarami oraz latarkę do ich podświetlania. Przydatny będzie również kompas i kątomierz. Kompas będzie potrzebny do określenia kierunku na którym pojawi się flara, natomiast kątomierz do określenia przybliżonej wysokości.